Notities na 2005

Het oceanische gevoel (2004-2006)

Mijn lineairisme baseert zich op Sigmund Freuds begrip van het oceanisch gevoel. Dit houdt in, de ervaring van het oplossen in de ruimte. Dat gevoel vertaal ik in mijn tekeningen naar het verdwijnen van de objecten in voor- en achtergrond. Het oog van de toeschouwer vindt geen houvast. Het dwaalt tussen herkenbare en onherkenbare elementen. Het zoekt in het spel van de lijnen. Zo verbeeldt de tekening het oplossen van de grenzen.

Het linearisme versus lineairisme (2006)

De term lineairisme is ontstaan vanuit een spelfout. Maar toch beantwoordt de term meer aan mijn intentie ten opzichte van de beeldende kunst. Zoals het woord lineairisme buiten de taalregels valt, zo neemt mijn beeldend werk een eigen weg.
In het linearisme van veel kunstenaars wordt een ruimtelijkheid door het zetten van de lijnen gesuggereerd. Er onstaat een massa met schaduw door het tekenen van dicht op elkaar gezette en doorkruisende lijnen.
Mijn lineairisme bestaat uit evenwijdige lijnen en behandeld het oppervlak zonder het ene deel meer aandacht te geven dan het andere deel zodat er een plat vlak overblijft. De diepte ontstaat niet in de technische vaardigheid van het tekenen van de massa van de objecten, maar in het zoeken naar de innerlijke ruimte door middel van een plat opgevuld vlak.

Het tijdloze (2006-2007)

In 2006 zocht ik in mijn vrije werk naar variatie in de monotonie door ultramarijne vlakken naast de opgevulde vlakken te zetten. Tevens zocht ik naar een ruimtelijke werking. Ook bleef ik figuratie als houvast houden. Maar tijdens het zetten van de lijnen is mijn innerlijke ruimte één zonder tijd. Ik concludeerde dat het mij niet ging om de vlakken maar om de handeling van het zetten van de lijnen.

Alleen, Berichten uit de isoleercel (2006-2007)

Nadat de outsiders mij hadden geïnspireerd weer te gaan tekenen, gaf het boek Alleen mij de gelegenheid mijn eigen waanzinnige ervaringen neer te zetten. De tekeningen uit Alleen gaan over de waanzin maar zijn niet gemaakt tijdens de waanzin. Het maakte mij duidelijk dat ik dit werk nooit gemaakt kon hebben wanneer ik niet enige distantie tot mijn ervaringen had. Want het oproepen leverde ook allerlei waanzinnige en depressieve reacties op. Het leverde ook de conclusie op dat het werk uit de Heidelberg collectie en veel kunst van 'waanzinnige' kunstenaars niet gemaakt kan zijn tijdens hun psychosen maar in de periode erna of ertussen. Want tijdens een psychose gebeuren er heel andere dingen dan het maken van een mooie tekening. Er wordt vaak verondersteld dat zij geheel geïsoleerd werken. Maar wanneer ik dit vergelijk met mijn eigen ervaringen dan vertelt deze kunst weliswaar iets over de geïsoleerde ervaring van de psychose en depressie maar staat niet geheel los van de traditie van het uitbeelden. Elementen uit de cultuur worden na enig herstel van de psyche weer geïncorporeerd.

Devotie (2008)

Toch ontstonden er vlakken in mijn werk, dit maal zwartblauwe vlakken. Ik werkte voornamelijk aan portretten, daarin ontdekte ik weer dat het mij niet ging om het virtuose maar om devotie. Dat is wat ik nastreef. Het ervaren van het goddelijke. Daar is heel mijn leven omheen gebouwd. Want naast het tekenen doe ik veel aan yoga. Door de yoga leerde ik onder andere de volgende les uit het boek Patanjali's sutra's, Zien door Yoga door Jogchem Dijkstra en Salvatore Cantore, blz 23.
Tada drastuh svarupe vasthanam
[...]Er is iets in de mens dat in en achter al zijn doen en laten, al zijn waarnemingen en wensen, al zijn gevoelens en gedachten, aanwezig is als een onbewogen en stille toeschouwer. Het wervelen van de geest, hoe sterker en meer, verbergt of versluiert deze toeschouwer. Pas wanneer het wervelen is stilgelegd, kan de aandacht van je geest zich richten op het ziende in je, kan het thuiskomen in zichzelf. Dan pas kun je de kern van je mens-zijn ervaren.

De dood (2009)

In de serie Vive memor leti (Leef steeds met de dood in gedachten, van Persius) wordt de dood niet als bedreigend verbeeld, maar als een onzekerheid die het leven vergezelt en compleet maakt. Zonder dood bestaat geen leven.

Transcendentie (2010a)

Een alchemistische weg naar het goud is een goede metafoor om mijn ritmische handeling van het tekenen te omschrijven. Het geeft aan wat er tijdens het tekenen zich afspeelt in mijn brein. In trance verken ik onbekende gebieden die zich afzetten in de kunstwerken. Het resultaat kan over waanzin, gevoelens of de dood gaan. Uiteindelijk wordt in de transcendentale handeling het goud het ondergaan van het leven zelf.

Transcendentie (2010b)

Het ondergaan van het leven is het moeilijkste wat mensen kunnen. Ook ik worstel ermee. Vaak schuiven we gevoelens af en willen ze niet ervaren. We worden bang voor pijn, angst en allerlei andere nare gevoelens. Maar juist door de yoga heb ik geleerd bij mijn eigen gevoel te blijven. Niet in andermans vreugde of verdriet te gaan zitten, maar juist in dat wat mijn lichaam mij verteld. En dan worden verbijstering verwondering, verdriet vreugde, angst moed en pijn liefde. Het is geen gemakkelijke taak deze om te draaien, maar nu door zes jaar yoga te beoefenen, heb ik hieraan geproefd en dat is al meer dan genoeg om ermee door te gaan. De verleiding van alle ondeugden zijn zeer groot, maar wie een stukje van het licht heeft gezien, weet dat er geen weg meer terug is.

Isolatie (2011)

Het boek Alleen, berichten uit de isoleercel gaat over isoleercellen. In het boek wordt gesuggereerd dat ik ook in een isoleercel heb gezeten. Dat is niet waar. Ik heb wel isoleercellen van binnen gezien, echter de ervaring erin opgesloten te zijn heb ik nooit gehad. Ik heb met velen over hun ervaring gesproken die in de isoleer gevangen hebben gezeten.
Dat wil niet zeggen dat ik niet de ervaring van de isolatie niet ken. In de psychose ben je geïsoleerd. Ook de periode erna raak je steeds weer vervreemd van je omgeving. Hetzij omdat de maatschappij je uitstoot, hetzij omdat jij je vrienden en familie nog moeilijk een plaats in je verwarde bestaan kan geven. De isoleercel is de fysieke omgeving van een idee dat zich in de hoofden van mensen bevindt, waar niemand aan kan ontkomen om het te denken. Dat idee kan beter niet uitgevoerd worden in een repressieve maatregel, de meesten mensen worden al erg genoeg gestraft door hun aandoening. Daarom heb ik aan dit project meegewerkt, met alle liefde.